Kevork Pamukciyan: Ermeni kültürüne ve tarihine adanmış bir ömür

154 Okunma
Kevork Pamukciyan, İstanbul’da yaşamış ve Türk tarihçiliğine çok değerli katkılarda bulunmuş önemli simalardan biridir. Türk tarihi açısından son derece önemli olan ancak Ermenice yazıldığı için pek çok araştırmacı tarafından kullanılamayan tarihsel kaynaklarla bizi tanıştıran odur. Hrant der Andreasyan gibi Kevork Pamukciyan da gerek kaleme aldığı makalelerle ve gerekse de yaptığı çevirilerle kültür dünyamıza çok değerli katkılar yapmış bir isimdir.
 Pamukciyan, dedesi Mardiros Lusaryan’ı anlattığı bir yazısında hem anne hem de baba tarafından Kayserili olduğunu açıkça ifade eder. Anne tarafından ailesi Tebriz, Erivan ve Nahçivan bölgesinden 17. yüzyılda göç eden Ermeni ailelere kadar uzanır. Pamukciyan, Kayseri Ermenileri arasında yer alan Zartaryan, Frenkyan, Hovhanyan, Arzumyan ve Manukyan gibi ailelerin de hep bu bölgeden göç etmiş olduğunu belirtir. Anne tarafından dedesi Mardiros Lusaryan, yaşadığı devrede Kayseri’nin en önemli zenginlerinden biriydi. Pamukciyan’a göre aile, Lusaryan soyadını atalardan birinin kilisede mumları yakma vazifesini üstlenmesinden dolayı almıştır, zira Ermenicede “lusarar” ışıklandırıcı gibi bir anlam taşır. Nitekim Ermeni toplumunun Hristiyanlaşmasına vesile olan Aziz Krikor da “Lusavoriç” yani “Aydınlatan” lakabıyla anılır. Bu aileden adı bilinen en eski isim Hacı Boğos Lusaryan’dır. Kendisinin adına bugün harap da olsa ayakta duran Kayseri Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi’nin bahçesindeki Gümüşyan Mektebi’nin kuruluş senedinde rastlanır. Tanyel ve Hovhannes Gümüşyan kardeşler tarafından kurulan bu mektep, şehrin Ermeni cemaati nezdindeki en önemli eğitim kurumlarından biriydi.
 Pamukciyan’ın dedesinin babası ise Hagop Lusaryan’dır. 1895’te Kudüs’e hacı olmak için gider ve dönüşünden kısa bir süre sonra da vefat eder. Hagop Lusaryan’ın ilk oğlu Mardiros, Kevork Pamukciyan’ın dedesidir. 1860’da doğan dede Mardiros, Kayseri’nin önde gelen bankerlerinden ve deve celeplerinden biri olmuştur. Kayseri’de o tarihlerde banka olmadığından Mardiros Efendi şehrin tek bankeri konumundaydı. Kayseri’deki Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi’ne çok önemli maddî katkılarda bulunmuştur. Mardiros Efendi’nin üçüncü çocuğu olan Nazeli, Pamukciyan’ın annesidir. Nazeli Hanımın ikinci evliliğinden 23 Şubat 1923’te Kevork Pamukciyan dünyaya gelir. Pamukciyan, Üsküdar İcadiye Mahallesi’nde doğar. Her ne kadar hayatının önemli bir bölümü Kumkapı’da patrikhanede geçse de o, ölene kadar Üsküdarlı olarak kalacaktır. Pamukciyan’ın babası Hacı Mikayel Pamukciyan, Osmanlı döneminde İstanbul’a gelerek kumaş ticareti ile uğraşmış, Cumhuriyet döneminde ise kâtiplikle meşgul olmuştur. 

Makalenin devamını dergimizden okumaya devam edebilirsiniz. Paros Dergisini anlaşmalı bayilerimizden ya da web sitemizden online olarak satın alıp okuyabilirsiniz. 
Online Dergimizi Satın Almak İçin - Online Dergi
Size En Yakın Bayi İçin  - Bayilerimiz